Tire, Ertuğrul Mahallesi, Kaplan Çeşme sokak No:1 de bulunan 415 ada, 3 parsel kayıtlarında 16. Yüzyıl sonları Osmanlı dönemi yapısıdır.
Hamamın banisi, Kanuni ve II. Selim Devri sadrazamlarından Ferhat Paşa’nın oğlu Hasan Çavuş’tur. Hasan Çavuş, Osmanlı Devleti’nin önemli ve saygın isimlerinden biridir. Önceleri cami, medrese, hazire ve hamamdan oluşan bir külliyedir.
Yapı, güney-kuzey yönünde hafif eğimli bir arazi üzerine inşa edilmiştir.
Çifte hamam özelliği taşıyan hamamın kuzeyinde erkekler bölümü, güneydoğusunda ise kadınlar hamamı bölümü yer alır. Erkekler kısmı, enine dikdörtgen planlı bir soyunmalık , enine dikdörtgen planlı bir ılıklık, ve dört eyvanlı, köşe halvetli bir sıcaklıktan oluşmaktadır. Kadınlar kısmı ise, kare planlı bir ılıklık, enine dikdörtgen planlı çifte halvetli bir sıcaklığı içerir. Hamamın kuzeybatı cephesinde, enine dikdörtgen planlı bir sudeposu ve külhan yer almaktadır. Dış cephe duvarlarında hem nişlerden hem de belgelerden anlaşıldığı kadarıyla sebil ve çeşme bölümlerine sahiptir.
Hamam, 27 m. X 32 m. ölçülerinde bir alana oturmaktadır. Erkekler ve kadınlar kısımlarının soyunmalık kubbeleri dıştan sekizgen kasnaklıdır. Üzerleri alaturka kiremitler ile örtülüdür. Diğer bölümlerin kubbe ve tonuzlarının üzeri ise çimento ile sıvanmıştır. Erkekler soyunma yeri ayrıca kubbe ve tonozun birlikte kullanıldığı örtü sistemiyle tek örnek durumundadır. 9 m. çaplı ana kubbe güneye doğru 5 m. lik beşik tonozlu bir büyümeyle bütünleşmektedir. Kubbe fenerinin düşey doğrultusundaki şadırvandan sadece 0.70 m. çaplı ve otuz iki istiridye dilimli fışkiye çanağı kalmıştır.
Yapı bugün kuzey ve batısında sonradan inşa edilmiş evlerle kuşatılmış durumda olup, tarihi özelliği olmayan bu evler bir plan dahilnde Tire Belediyesi tarafından satın alınıp, yıkılarak hamamın ihtişamlı görüntüsünün ortaya çıkması sağlanmaktadır. Erkekler kısmı soyunmalığı, kadınlar kısmı soyunmalığına göre güneydoğuya doğru taşmaktadır. Güneyde yer alan halvetin kurnası “insitu” halinde günümüze ulaşabilmiştir. Kurnanın önünde çarkıfelek motifi vardır.
Evliya çelebi, Seyehatnamesinde, Yalınayak Hamamı’ndan “ Ariflerin toplandığı meşhur hamam” olarak söz etmektedir.
RESTORASYON AŞAMASI:
Kullanım hakkı Tire Belediyesi’nce 49 yıllığına alınan Yalınayak Hamamı’nın restorasyon çalışmaları yükleyici firma tarafından 15.12.2014 tarihinde başlamıştı. İlk aşamada dış cephenin restorasyonu, ikinci aşamada ise iç cephenin restorasyonu tamamlanmıştır. 2016 sonu itibariyle onarımı tamamlanan hamam, çevre düzenlenmeleri tamamlandıktan sonra hizmete girmiştir. 2014 yılında Tarihi Kentler Birliği tarafından “En İyi Restorasyon Projesi” ödülüne layık görülmüştür.
KAYNAK: TİRE KÜLTÜR VARLIKLARI ENVANTERİ
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
