Cami Atik Mahallesi sakinlerinden olan Fatma Hatun bt. elHac Mustafa, Katipzâde ailesinden el-Hâc Mehmed Efendi’nin eşi ve hem müderris hem de ayan olan Ahmed Reşid Efendi’nin annesidir. Yaptırmış olduğu medrese kayıtlarda, “Fatma Hatun bint el-Hac Mustafa Medresesi” şeklinde yer almaktadır.
Fatma Hanım’ın medrese vakfiyesi Zilhicce 1166 (Ekim 1753) tarihlidir. Onun kayıtlara yansıyan ve yeri tarif edilmeyen medresesi, Cami Atik Mahallesi’nde sahip olduğu bir Yahudihânenin iskân-ı talebe için medreseye çevrilmesi şeklindedir. Aynı mahallede beş tahtânî odası olan bir diğer Yahudihânesini ve bu muhitteki menzilinide vakfeden Fatma Kadın, bu yapıların gelirini de medrese talebelerinin ihtiyaçlarına ayırdı.
Hayatta oldukça kendisi mütevelli olup vefatından sonra torunu Halil Efendi’nin, akabinde onun evladının mütevelli olmasını şart olarak belirledi. Kiraya verilecek mülklerin geliriyle medrese ve diğer binaların tamir edilmesini, fazlasından yevmî altı akçe müderise, altı akçe mütevelliye, ikişer akçe de medresedeki her bir hücrede sakin talebelere vazife tayin etti. Medresenin müderrislik vazifesini, tevliyet gibi torunu Halil Efendi’ye ve onun erkek evladının ekberine şart kıldı. Dolayısıyla hem tevliyet hem de müderrislik görevlerinin her ikisini de Katipzâde Ahmed Reşid Efendi’in oğlu Halil Efendi’den olan çocuklarına bırakmış oldu. Nitekim 1767 yılına ait bir tevcihte vakıf mütevelliyesi olan Fatıma Hanım’ın vefat ettiği ve vakıf idaresinin Halil Efendi’ye geçtiği kayıtlıdır.
Fatma Kadın medresesi’nin on sekizinci yüzyıl sonlarında yanmış olduğu sonraki yıllarda tescil edilmiş olan Katipzâde HalilbEfedi vakfiyesinden anlaşılmaktadır. 25 Safer 1201 (17 Aralık 1786) tarihli bu vakfiyede birazdan belirteceğimiz üzere bir medrese inşabedilmesini vasiyet eden Halil Efendi, “bundan akdem pederim Ahmed Reşid’in vâlidesi Fatma Kadın’ın muhterik olan medrese arsasının” istibdâl edilerek Kuyumcular Çarşısı’ndaki iki dükkânla beraber yarısının medresenin tamirine, yarısının da medrese müderrisi ve talebeleri arasında taksim edilmesinini istemiştir.
KAYNAK: OSMANLI DÖNEMİ İZMİR MEDRESE VE KÜTÜPHANELERİ ( Yasin TAŞ )
CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
