CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Alemdâr Medresesi – Basmane – (Konak Merkez)
Alemdâr Medresesi, vakfiye kaydına göre Pazaryeri Mahallesi’nde inşa edilmiştir. Zaman zaman bu bölgeye Şeyh, Yazıcı ve Yapıcı Mahallesi dahil denilmiştir. Alemdâr Ahmed Ağa’nın yaptırdığı medresenin yeri; Ahmed Reşid Efendi’nin Nisan 1750 tarihli vakfiyesinde “Hatuniye Mahallesi’nde vâki bir taraftan Çalıkoğlu dükkânı ve bir taraftan Alemdâr Medresesi ve bir taraftan Kara el-Hac İbrahim mülkü ve taraf-ı rabiden tarik-i âm ile mahdûd bir bab şerbetçi dükkânı” şeklinde yer bulmuştur.
Medresenin bânisi aynı mahalleden Hacı Ali b. Abdullah’ın oğlu Alemdâr el-Hac Ahmed Ağa’dır. Gurre-i Rebiulahir 1165 (Şubat 1752) tarihli vakfiyesine göre medreseyle birlikte sekiz ev, yedi dükkân, iki kahvehâne, bir han odası, biri Aşura Tekyesi yanında olmak üzere iki fırın ve bazı değirmen hisseleri vakfetti.
İki katlı inşa edilen Alemdâr Medresesi’nin üst katında bir dershâne, alt katında yedi bab oda ile bir mahzen, bir kenif, bir su haznesi ve avlu bulunmaktaydı. Kasap Hızır Mahallesi’nde Sabiha Hoca vakfına ait medrese arsasının üzerine mütevellinin izni ile bir mescid ve altına bir sebilhâne, yine üstünde beş bab hücre odası ve altına beş mahzen inşa edildi. Şehir dışında Kemer Çayı’ndaki bahçeli arsa ve bağ, Hisarardı’nda Sinekli değirmeni denilen iki göz su değirmenindeki hisseler, Birunabad Nahiyesi Hacılar Köyü’ndeki iki değirmen ve yakınındaki bahçesi, Cumaabad Nahiye si Sinan Fakihler’deki Göbelen değirmeni, Ayasefid Nahiyesi’nde Enarlı Dere’de bir değirmen ile Kavaklı Pınarı, Ayasefid, Boynuzseki, Pınarbaşı ve Kızılhisar dahilindeki 390 kök zeytin ağacı vakfedilen mülkler arasındadır.
Ahmed Ağa vefatından sonra evladından ekber ve salih olanı mütevelli belirleyip vakfiyede isimleri zikredilen “müdebbireler” için menziller vakfetti. Bu menzilleri, hayatta oldukça kendilerine, vefatlarından sonra evlatlarının süknasına meşrut kıldı. Sadece bila veled vefat edenlere meşrut evlerin vakfa ilhak edilmesini kararlaştırdı. Vakıf gelirinden medrese müderrislerine aylık yüz akçe tahsis etti. Ancak kendisinin medreseye müderris tayin ettiği Maraşî Şeyh Mehmed Efendi b. Veli Can’a aylık 240 akçe verilmesini istedi. İzmir’de medrese yaptıran çoğu kimsenin aksine ne kendisi müderrislik yaptı ne de buradaki müderrisliği evladına şart kıldı. Mehmed Efendi’nin vefatından sonra imtihan ile ehliyeti zahir olan kimselerin müderris yapılması, medresedeki on iki hücrenin her birinde iki talebe sakin olması onun belirlediği diğer şartlar oldu. Medresedeki her talebe için aylık kırk beş akçe, mescid imamına aylık yüz yirmi akçe, müezzine aylık doksan akçe, sebildâra yevmî beş akçe ve nâzır tayin edilen damadı Ömer Beşe b. Osman’a aylık iki yüz kırk akçe vazife belirledi. Vakıf mülklerinin ve Kefeli Mahallesi’nde Emir Mustafa menzili duvarına müceddeden yaptırdığı çeşmenin gerektikçe tamir edilmesini, mukataalarının ödenmesinden sonra fazla kalan gelirin evladı arasında eşit şekilde taksim edilmesini, şartlara riayet mümkün olmadığı takdirde de bu fazlanın mutlaka fukara-i müslimine sarf olunmasını istedi.
Alemdâr Ahmed Ağa’nın medrese için müderris tayin ettiği Maraşî Mehmed b. Ahmed’e 1771 yılı sonlarında berat tevcih edilmiş, onun vefatından sonra bu göreve imtihan ile Seyyid Mehmed Karamanî getirilmiştir. Medreseye on dokuzuncu yüzyıl ortalarına kadar yapılmış olan müderris tevcihleri kesintisiz bir şekilde takip edilebilmektedir. Bu müderrislerden neredeyse tümünü imtihan ile göreve getirildikleri dikkat çekmektedir. Söz konusu müderrisler ve görev yılları şekildedir; Maraşî Mehmed b. Ahmed (1771-1779),322 Seyyid Mehmed Karamanî (Mayıs 1779-Kasım 1779),323 Seyyid Hacı Osman b. İsmail (1793-1807),324 Ahmed b.Süleyman (1807-1811),325 Seyyid Mustafa b. Seyyid Ahmed (1811- 1824), oğlu Hafız Ali b. Hacı Mustafa (1824-?)
KAYNAK: OSMANLI DÖNEMİ İZMİR MEDRESE VE KÜTÜPHANELERİ ( Yasin TAŞ ) | |
|
