CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|

|
|
|
|
|
|
|
|
KEMERALTI MUVAKKÄ°THANELERÄ° - ÅžADIRVAN CAMÄ°Ä° MUVAKKÄ°THANESÄ° -KONAK MERKEZ
MUVAKKİT: Zamanı belirlemek , güneşe bakarak namaz vakitlerini, vakti tayine yarayan saatleri tanzim eden; hesaplamada kullandığı usturlap, güneş saati, rubu tahtası, kıblenüma ve mekanik saat gibi aletlerin tamirlerine bakanlar hakkında kullanılan tabirdir.
İslam dinindeki beş vakit salat anlayışı, en önemli vecibelerden biri olmakla birlikte tam zamanında yerine getirilmesi esastır. Bu anlayış insanlara zamanın ne kadar önemli olduğu düşüncesini vermektedir. Özellikle de İslam coğrafyasında zamanın mutlak zaman olarak düşünüldüğü ve genellikle zamanın manevi olarak ele alındığı, vaktinde bu zaman içerisinde küçük bir bölümünü oluşturduğu bu yüzden de ilk muvakkit ve muvakkithane tabirlerinin İslam coğrafyasında ortaya çıktığı görülmektedir.
İzmir’deki geç dönem Osmanlı camileri bünyesinde inşa edilmiş olan muvakkithaneleri, ŞADIRVANALTI CAMİİ’nin şadırvanının üstündeki kütüphanenin yanında, HİSAR CAMİİ’’nin ise kuzeydeki avluya giriş kapısının hemen sağında görmekteyiz. Muvakkithaneler yapılara geç dönemlerde eklenmiştir.
Günümüzde özgün işlevini yitirmiş olan bu yapılardan ŞADIRVANALTI CAMİİ’nin şadırvanının üstündeki kütüphanenin yanında Muvakkithane örneklerine İstanbul’daki geç dönem Osmanlı camilerinde oldukça sık rastlarız. Genellikle bir külliye dahilinde inşa edilen camilerde gördüğümüz muvakkithanelere örnek olarak sayılabilir.
Evliya Çelebinin beyaz bir inciye benzettiği caminin doğu kısmında tek şerefeli bir minaresi, batısında da bir kütüphanesi ve kütüphanenin yanında Muvakkithane bulunmaktadır.
İzmir Çarşısı içerisinde Eski İç Liman kıyısında bulunan bu cami Halk tarafından adını yanında ve altında bulunan şadırvanlar nedeniyle Şadırvan Cami/ Şadırvanaltı Camisi de diye de anılmaktadır
Müslümanları zamanı duyarlı bir biçimde belirlemeye ve mekanik saatlerin henüz bilinmediği ya da yaygın olarak kullanılmadığı dönemlerde zaman, muvakkithanelerde güneş saati, rub'u tahtası, usturlab, sekstant, kıble-nüma, kum saati ve mekanik saatler gibi zaman ölçer aletler yardımıyla belirlenmekteydi. Hatta bazı Anadolu Camilerinde saatlerin onarımı için Vakıfların kurulduğu da bilinmektedir. XVII. ve XX. yüzyıllarda teknoloji alanındaki gelişmeler, mekanik saatlerinde gelişmesine neden olmuştur. Bu teknolojik gelişmeler güneş saati, rub'u tahtası, usturlab ve kum saati gibi aletlerin bazı bölgelerde önemini yitirmesine sebep olmuştur. Muvakkithanelerde bu gelişmeden nasibini almış ve vakti tayin etmede güneş saati, rubu tahtası yerine artık mekanik saatler kullanılmaya başlanmıştır.
İslam da zamanın mutlak zaman olarak düşünüldüğü ve genellikle manevi olarak ele alındığı vaktinde bu zaman içerisinde kısa bir periyodu olduğu bilinmektedir. Soyut bir kavram olan zamanın somuta dönüşmesini sağlayan zaman ölçer aletlerin yapıldığı bilinmektedir. İnsanların zamanı her daim bilme ve belirleme ihtiyacına bağlı olarak ortaya çıkan güneş saatlerinin yetmediği yerde kum saati bunların da yetmediği yerde gündüz su saati, geceleri ise mum saati kullanılırdı. Bunlarda kum, su ve mum saatleri belli bir aralığını tespit etmesi bakımından güneş saatlerine göre İslam ülkelerinde pek kullanım alanı bulmamıştır.
İbadet vakitleri ve dinsel günlerin güneşin konumuna ve ayın hareketlerine bağlı olması, İslam bilginlerinin astronomiyle ilgilenmelerini zorunlu kılmıştır. İslam dünyasında bu günkü anlamda ilk rasathanelerin IX. yüzyılda Halife Memun tarafından kurulduğu bilinmektedir. Özellikle XIII. yüzyılda kurulan Meraga ve Semerkand gibi büyük rasathaneler dönemin bu alanda zirveye ulaşmasını sağlamıştır. Bu kurumlarda yazılan her türlü teorik eserler, gerek İslam dünyası içinde veya dışında astronominin gelişmesine katkı sağlamıştır
KAYNAK: Ä°SLAM MEDENiYETiNDE ZAMAN SEMPOZYUMU-KONYA
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| KEMERALTI MUVAKKÄ°THANELERÄ° - ÅžADIRVAN CAMÄ°Ä° MUVAKKÄ°THANESÄ° -KONAK MERKEZ FotoÄŸraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  | |
|
|
