CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Şadırvan Camii Şadırvanı – KEMERALTI -KONAK MERKEZ
Şadırvanaltı Camii Şadırvanı
Konak Merkez İlçe, Kemeraltı. Ahmetağa Mahallesi’nde 912. Sokak üzerinde, 269 ada 26 parselde bulunan Şadırvanaltı Camii’nin (Bıyıklıoğlu Mahmud Camii) ön avlusunda, 269 ada 28 parselde, 17,50 m² tapu alanına sahip cami kütüphanesinin altındadır.
Şadırvanın bir özelliği de bulunduğu camiye ismini vermiş olmasıdır. Girişteki kitabede bir başka isminin de Bıyıklıoğlu Mahmut Camii olduğu, 1626 yılında inşa edildiği, ilk tamirinin 1810 yılında, ikincisinin 1979 yılında yapıldığı belirtilmektedir.
Kemerlerle birbirine bağlanmış, sekiz sütunla desteklenen kubbe ile örtülü mermerden inşa edilmiş bir şadırvandır.
Şadırvanın ortasındaki su haznesi ise iki köşelidir. Alt kısmı mermer bloklarla kaplı olan haznenin üstü yine köşelere uygun şekilde kesme taş ile örülmüştür. Üst kısmı yukarıda birleşen konik şekilde demir şebekeyle kaplanmıştır. Şebekenin iç kısmında hazneyi örten, profil demirlere sabitlenmiş cam bir muhafaza vardır. Demir şebeke üstünde kıvrımlı motiflerin yanı sıra hilal ve yıldız işlemeleri de görülmektedir. Her kenarına sabunluk yerleştirilen haznenin on iki çeşmesinin tümü akar durumdadır. Her çeşmenin önünde, mermer blok üzeri ahşap kaplı oturma yeri de bulunmaktadır.
Şadırvanın sütun başlıkları barok işlemelidir. Üst kısmında bulunan kütüphane ile arasındaki çıkmalarda bulunan işlemelerde barok tarzı dikkat çekicidir. Restorasyon geçirmiş olan şadırvanın kubbe içinde bulunan kalemişleri korunmalıdır. Kubbenin içi bir sanat eseridir. Çiçek motiflerinin bulunduğu kalemişi işlemeler kubbeyi süslemektedir. Kemer birleşimlerinde ise zeytin, buğday başakları ve gül çizimleri vardır.
Cami ile şadırvanın birleşiminde bulunan kemer yapısının içinde ise yine kalemişi manzara çizimi bulunmaktadır. Sahil kesiminin ve adaların tasvir edildiği çizim restorasyon geçirmiştir. Ayrıca bu kemer bağlantısında bir de saat çizimi yer alır. Saat kadranları minare formunda ve 12’ye çeyrek kalayı göstermektedir. Şadırvanın kubbe içinde bir kuşak gibi dolaşan metal levha bulunmaktadır. Bu siyah boyalı levhanın üzerinde ikişer satırdan sekiz beyit halinde:
“Su bir ni‘met ki her bir katresidir bin dürr-i yektadan /
Eğer bir kıymeti olmaz baha-i dünya ve mâfîhâ /
Sezâdır sahibü’l-hayrata müslimler sitayişle - Dua gevherlerin aldıkça abdest eylemek ihdâ /
Alın abdest dedi Nûri şu kubbeli şadırvandan - Günah arama râ tevbesin ana velit fâtiha ihdâ /
Bu rütbe câridir eltâf-ı Hakk su gibi her yerde – Bu lütfûn ancak âdem acz ile şükrün eder ifâ /
Hayatdır herkese mâ-ı musaffa bâ husus bunda – Nice hayvan-ı nâtık gayr-ı nâtık olmada ihyâ /
Gelüb Hâlid dedi bin iki yüz ellide târîhin – Şadırvandan gelen su sayesinde oldu pek ranâ /
Gerekdir şükr-i nimet âkil-i danâya her demde - Senâ ve şükr-i Yezdânile erer ba-zeamet-i uzmâ /
Su bir nimet ki tahir hem tahûr ayn-ı iyânından - Kılındı mahzen-i lütf-ı Hudâ’dan bizlere i‘tâ.”
yazmaktadır.
Son beyit kısmının sağ altında yeni harflerle “Şadırvan Camii / Koruma Derneği / T. Yapılmıştır Hayri Demir”
ibaresi bulunur.
Beyitin sol tarafında ise yukarıda “Sene 1970”, aşağıda “Ali Fuad” ifadesi vardır.
Bu yazı için Münir Aktepe “Şadırvan kubbe kasnağındaki kitâbesi silik olduğu içün, daha önce yaptığımız araştırmalarda bu kitâbeyi kısmen okuyabilmiştik. 1976 senesi Ağustos ayında yaptığımız inceleme gezisinde ise, bir bez üzerine altın yaldızla ve iyi bir hat ile yazılmış bulunan bu silik eski kitâbenin çıkarılarak yerine siyaha boyanmış bir teneke üzerine, sarı boya ile yazılmış yeni bir kitabenin konduğunu gördük. Ancak yeni kitâbeyi kopya eden hattat dahi, eskisini tam okuyamadığı için, bâzı satırları kendiliğinden yazmış; bâzı satırları da uydurmuştur.
Bu nedenle, eski kitâbe ve kayb olduğundan mevcut kitâbenin çok yerleri anlamsız kalmıştır. Hülâsa, eskisine nazaran ortaya tamâmen yeni ve uydurma bir kitâbe çıkmıştır.” demektedir.
Münir Aktepe, bir başka yazısında ise bu şadırvan hakkında “Bu şadırvanın kubbesinin iç tarafında bir de manzum kitâbe vardır. Ancak bu kitâbe bir bez veya muşamba üzerine yazılarak kubbenin iç kasnağı etrafına yerleştirildiği için, sonradan hava ve yağmurların tesiriyle olacak, birçok yerlerinde bozulmalar olmuştur. Bu itibarla, kitâbe metnini tam olarak okumak müşkilât arzetmektedir.
Bu kitabeden okuyabildiğimiz kısımlar ise, aynen aşağıya yazılmıştır.
Şadırvan-ı kadîme ehl-i hayrın ayn-ı lûtfundan. Akardı
ma'-i sâf himmeti âb-ı zülâl-âsâ. /
Muahhar menba'-ı feyz-i İlâhîden zuhûr eden. - Sular iş-bu şadırvana olundu sonradan icrâ. /
Neşat-efzâ olup enhur iş-bu şadırvanda. - Hususa mü'minîn eyler salâvât şartını îfâ. /
[Gelüp] sâlih olan müslimler âb-dest alup çıksın. – Kelâm olunsun muradı üzre işte câmi'ül ...(? ) /
.............. mâ musaffa bâ-husûs bunda. - Nice hayvân-ı nâtık gayr-i nâtık olmada ihyâ. /
Çün bir ni'met-i tahârettir ki hem ayn-ı inâyettir. - Kılındı ............. ....... bî-bedel i'tâ /
.................................................... - .................................................... /
.................................................... - .................................................. .. /
Gerektir şükr-i ni’met âkil-i dânâya her demde. - Şeb u rûz şükr-i yezdânile arar ni’met-i uzmâ. /
Bu rütbe ............eltâf-ı hakk su gibi câridir. - Bu lûtfu ancak âdem acz ile şükrün eder îfâ. / Sezâdır sâhibü’l-hayrata ..........................
şâyeste. - Duâ gevherlerin akdıkca âb-ı dest eyler ihdâ. /
.................................................... - ................................................ .... /
Gelüp Hâlid dedi bin iki yüz ellide târihin. – Şadırvan dâr-ı kütbün sâyesinde oldu pek ra’nâ. / Menlehü’l-fakir -Mehmed Râsim.”
Günümüzde şadırvan kuşağında olan kitabe ve Münir Aktepe’nin kaybolduğunu söylediği kitabede belirtilen h.1250 (M.1834/1835) tarihi, şadırvanın inşa
tarihidir. Ancak kitabede kim tarafından yapıldığı belirtilmemiştir. Bu şadırvan ve caminin 1630 yılında yapıldığı, 1815 yılında tamir gördüğü ve 1934 yılında da şadırvan üstüne kütüphane yapısının eklendiği bilinmektedir.
KAYNAK: İZMİR’İN ÇEŞME VE SEBİLLERİ ( FATİH DALGALI)
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ |
| Şadırvan Camii Şadırvanı – KEMERALTI -KONAK MERKEZ Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
|
