Eski Foça , Atatürk Mahallesi’nin Mescit mevkiinde, 53 ada 8 parselde yer alan çeşme 68,44 m² tapu alanına sahiptir134. 127. Sokak köşesinde olup kesme mermerden 1923 yılında yapılmıştır.
Foça’lıların Cumhuriyete bağlılıklarının bir göstergesi olarak halkın yardımıyla yapılmış güzel bir anıt çeşmedir. Foça da sık bulunana devşirme malzemelerden yararlanılarak ilginç bir yapı oluşturulmuş ve ismine CUMHURİYET ÇEŞMESİ denilmiştir.
Çeşmenin ayna kısmına da;
CUMHURİYET ÇEŞMESİ) FOÇA HALKININ YÜKSEK YARDIMLARİYLE YAPILMIŞTIR.
YAPTIRAN B.R.RAŞİT
29-1İNCİ TEŞRİN1923
Yazılmıştır. Suyu hala akan çeşme halk tarafından kullanılmaktadır
Boyanıp sıvanarak ve üzerine reklam afişleri yapıştırılarak aslî şeklini yitirdiği için restorasyona ihtiyaç duymaktadır.