Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ
  İZMİRİN ÖZEL MEKANLARI
  İZMİRİN İLÇELERİ
  İZMİRİN CAMİLERİ
  İZMİRİN KİLİSELERİ
  İZMİRİN ANITLARI
  İZMİRİN HANLARI
  İZMİRİN HAMAMLARI
      MERKEZ HAMAMLARI
      BORNOVA HAMAMLARI
      BAYINDIR HAMAMLARI
      BERGAMA HAMAMLARI
      BEYDAĞ HAMAMLARI
      ÇEŞME HAMAMLARI
      FOÇA HAMAMLARI
      KARŞIYAKA HAMAMLARI
      KEMALPAŞA HAMAMLARI
      KINIK HAMAMLARI
      KİRAZ HAMAMLARI
      MENDERES HAMAMLARI
      MENEMEN HAMAMLARI
      ÖDEMİŞ HAMAMLARI
      SEFERİHİSAR HAMAMLARI
      SELÇUK HAMAMLARI
      TİRE HAMAMLARI
      TORBALI HAMAMLARI
      URLA HAMAMLARI
  İZMİRİN KAPLICALARI
  İZMİRİN ÇEŞMELERİ
  İZMİRİN SU KEMERLERİ
  İZMİRİN KÖPRÜLERİ
  İZMİRİN KALELERİ
  İZMİRİN SAAT KULELERİ
  İZMİRİN TÜRBELERİ
  İZMİRİN MEDRESELERİ
  İZMİRİN KERVANSARAYI
  TARİH VE KÜLTÜR TURİZMİ

Mail listemize abone
olun, güncel
yayınlarımızdan
haberdar olun!

Bunun için,
Lütfen mail adresinizi girin.
  Ana Sayfa   |  Üye Kayıt   |  Üye Giriş   |  İletişim   
Eski Hamam - ( Kemalpaşa )

Kemalpaşa merkezde, çarşı civarındaki Atatürk Mahallesi, Hamamönü Mevkii, 11. Sokaktadır. Kalenin eteklerine kurulmuş bulunan hamam 11. Sokak ile 7. Sokağın kesiştiği köşededir. Güney-kuzey eğimli bir arazi üzerinde, düzeltilmiş bir alanda yapılmıştır. Günümüzde evlerle çevrilmiş ve metruk bir vaziyette iken restore edilmiştir.

Kesme taş malzemeli temel üzerine, kabayonu taş mıalzemeyle inşa edilmiştir . Üzeri oluklu kiremitle kaplıdır. Yapının girişi, soyunmalığın doğu duvarı üzerin­ dedir. Günümüzde örülerek kapatılmış vaziyettedir. Döneminde girişin sivri kemerli olduğu taş ve tuğla izlerinden anlaşılmaktadır. Yapının soyunmalık kısmında, girişin üzerinde sivri kemerli büyük bir pencere izi görülmektedir. Kuzey ve doğu yönü evlerle kapatıldığı için açıklıkları görmek mümkün değildir. Batı yönündeki duvar izleri ve temel kalıntılarından burada bir külhan bulunduğu anlaşılmaktadır. Ancak orijinal durumunu tespit etmek mümkün değildir.

Yapı soyunmalık, ılıklık ve sıcaklık olmak üzere üç bölümden meydana gelmektedir. Kare şekilli soyunmalık bölümünün üzeri kubbeyle örtülüdür. Yüksek bir kasnak üzerine oturan kub benin geçişleri sivri kemerli tromplarla sağlanmıştır. Ayrıca, tromp aralarına da birer tane sivri sağır kemerler yerleştirilmiştir. Trompların üzengi noktaları mukamaslarla sona ermektedir. Kubbenin dışında, tam orta yerinde bir tepe penceresi mevcuttur. Soyunmalıkta duvarların etrafı seki halinde yükseltilmiştir. Girişi üzerinde dikdörtgen şekilli bir pencere mevcuttur. Mekanın doğu ve güney duvarları üzerinde dört, batı duvarı üzerinde ise üç adet sivri kemerli niş görülmektedir. Soyunmalığın ortasında da mermer bir havuz bulunmaktadır.

Soyunmalığın kuzey duvarının batı ucuna yerleştirilen bir kapıyla, soyunmalıktan ılıklığa geçişi sağlayan bir ara mekana girilmektedir. Enine dikdörtgen şekilli bu ara mekanın üzeri doğu-batı yönlü, beşik bir tonozla örtülmüştür. Tonoz üzerinde üç tane ışıklığa yer verilmiştir. Batı ve kuzey duvarlarını dolanan sekiler görülmektedir. Aralık mekanının doğu duvarında yer alan kapıyla ılıklık rnekanına girilmektedir. Kapının üzeri sivri bir kemerle örtülmüştür. Kare şekilli bölümün üzeri, yüksekçe bir kasnağa oturan kubbeyle örtülmüştür. Tuğla kubbeye geçiş Türk üçgenleri ile sağlanmıştır. Kasnağın her bir yönüne, sonradan örülerek kapatılan, sivri kemerli birer niş yerleştirilmiştir. Kubbede yuvarlak şekilli, 12 adet ışıklık vardır. Güney ve doğu duvarlarının yarısına kadar, kuzey duvarının da tamamı boyunca yerleştirilmiş sekiler bulunmaktadır.

Ilıklığın doğu duvarı üzerinde yer alan bir kapıdan, sonradan bir duvar örülerek birbirinden ayrılan, tuvalet ve traşlık mekanlarına geçilmektedir. Enine dikdörtgen şekilli bu mekanın orta bölümü yıldız tonozla, iki yanda kalan alanlar ise kuzey-güney yönlü beşik tonozla örtülmüştür.

Ilıklık mekanının batı duvarı üzerinde yer alan bir kapıyla, bu yöndeki halvet hücresine ulaşılmaktadır. Kare şekilli bu halvet hücresinin üzeri, pandantif geçişli bir kubbeyle örtülmüştür:

Ilıklığın kuzey kesimindeki sivri kemerli bir kapıdan sıcaklık rnekanına geçilmektedir. Sekizgen planlı sıcaklık mekanının üzeri, kubbeyle örtülmüştür. Mekanın orta kesiminde sekizgen şekilli, mermer plakalarla kaplı bir göbek taşı yer almaktadır. Sıcaklığın kuzey duvarının doğu kesiminde, sıcak su deposuna açılan bir pencere bulunmaktadır. Üç dilimli kemere sahip bir çökertme içine alınan bu açıklık dikdörtgen şekillidir.

Sıcaklık mekanının batısında bir, doğusunda iki halvet hücresi yer almaktadır . Halvet hücrelerine geçiş, sivri kemerli birer kapıyla sağlanmıştır. Bu hücreler dışında, bugün ılıklık mekanına açılan dördüncü bir hücre mevcuttur.

Sıcaklığın doğusundaki iki halvet hücresinden kuzeydeki kare planlıdır. Mekanın üzeri pandantif geçişli kubbe ile örtülüdür. Kubbe üzerinde daire şekilli altı adet ışıklık yer almaktadır. Hücrenin kuzey, güney ve doğu duvarları boyunca uzanan sekiler mevcuttur. Batıdaki iki halvet hücresinden kuzeydeki kare şekillidir. Mekanın üzeri sivri kemerli tromplarla geçişi sağlanan kubbe ile örtülmüştür. Güneydeki halvet hücresi de kare planlıdır. Üzeri pandantif geçişli kubbe ile örtülmüştür.

Sıcaklık bölümünün kuzeyinde dikdörtgen şekilli bir sıcak su deposu bulunmaktadır. Üzeri doğu batı yönlü tonozla örtülüdür. Bu mekanın doğusunda, sıcak su deposundan daha küçük boyutlu bir de soğuk su deposu vardır. Dikdörtgen şekilli soğuk su deposunun da üzeri doğu-batı yönlü tonozla örtülüdür.
Yapının inşa tarihini veren bir kitabesi yoktur.
1531 tarihli tapu tahrir defterinde Hamza Bey isimli bir şahsın Çarşı Camii yakınlarında bir hamam yaptırdığını öğrenmekteyiz. 1575 tarihli başka bir defterde de hamamın gelirinin camiye bağışlan­ığından bahsedilmek tedir.
Ayrıca, Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin Nif (Kemalpaşa) ile ilgili bölümünde, şehirde mevcut iki hamamdan bahsedilmektedir. Muhtemelen, Eski Hamam adı geçen yapılardan birisidir.
Anadolu hamamlarında soyunmalık mekanının kubbeyle örtülmesine XV.yy'dan itibaren başlanmıştır. Bunun yanı sıra, hamamların kubbe ve tonozlarında ışıklıklara yer verilmesi de XIV.yy dan itibaren görülen unsurlardır.
Vakıf kayıtları, Evliya Çelebi'nin verdiği bilgiler ve benzer plan özellikleri arz eden yapılar göz önüne alınırsa, eserin XV-XVI. yüzyıllarda inşa edildiğini söyleyebiliriz

KAYNAK: Kemalpaşa ve Çevresi'ndeki Türk-Islam Eserleri-II (Hamamlar-Çeşmeler- Köprüler ve Bazı Mezartaşları); Arş. Gör. Ersel ÇAGLITÜTÜNCİGİL

FOTOĞRAFLAR : EROL ŞAŞMAZ (HAMAM İÇİ FOTOĞRAFLAR EDİP GÜL )

Not: Hamamı yaptıran Hamza Bey (Malkoçoğlu Hamza Bey), II. Mehmet'in (Fatih) has adamlarından biri olup Arnavutluk kökenli bir aileye mensuptur. II. Mehmet daha sonra Hamza Bey'i III. Vlad'a (Drakul) elçi olarak göndermiş, bu görevi sırasında Vlad tarafından hazin bir biçimde öldürülmüştür. Bunun üzerine II. Mehmet, Eflak'a iki sefer yapmıştır.
KAYNAK: NİF’TEN KEMALPAŞA’YA (RAHİM SAĞ)
Eski Hamam - ( Kemalpaşa ) Fotoğraf Galerisi