Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ
  İZMİRİN ÖZEL MEKANLARI
      NARLIDERE MEKANLARI
      BERGAMA MEKANLARI
      BORNOVA
      MERKEZ MEKANLARI
      ALİAĞA MEKANLARI
      BALÇOVA MEKANLARI
      BAYINDIR MEKANLARI
      BAYRAKLI MEKANLARI
      BEYDAĞ MEKANLARI
      BUCA
      ÇEŞME MEKANLARI
      ÇİĞLİ
      DİKİLİ MEKANLARI
      FOÇA
      KARABURUN MEKANLARI
      KARŞIYAKA MEKANLARI
      KEMALPAŞA
      MENDERES MEKANLARI
      MENEMEN MEKANLARI
      ÖDEMİŞ MEKANLARI
      SEFERİHİSAR MEKANLARI
      SELÇUK
      TİRE
      TORBALI
      URLA MEKANLARI
  İZMİRİN İLÇELERİ
  İZMİRİN CAMİLERİ
  İZMİRİN KİLİSELERİ
  İZMİRİN ANITLARI
  İZMİRİN HANLARI
  İZMİRİN HAMAMLARI
  İZMİRİN KAPLICALARI
  İZMİRİN ÇEŞMELERİ
  İZMİRİN SU KEMERLERİ
  İZMİRİN KÖPRÜLERİ
  İZMİRİN KALELERİ
  İZMİRİN SAAT KULELERİ
  İZMİRİN TÜRBELERİ
  İZMİRİN MEDRESELERİ
  İZMİRİN KERVANSARAYI
  TARİH VE KÜLTÜR TURİZMİ

Mail listemize abone
olun, güncel
yayınlarımızdan
haberdar olun!

Bunun için,
Lütfen mail adresinizi girin.
  Ana Sayfa   |  Üye Kayıt   |  Üye Giriş   |  İletişim   
KARABEL HİTİT KAYA ANITI -KEMALPAŞA

LUWİ YAPITI SAVAŞÇI KABARTMASI (Hitit askeri kabartması) olarak adlandırılan bu eser İzmir Kemalpaşa dadır.

Kemalpaşa - Torbalı yolunun (Karabel Geçidi) 8. ınci kilometresinde bulunan bu yapıt M.Ö. 13.yy. a ait Hititlerden kalma arkeolojik değeri yüksek olan Luwi savaşçı kabartması Ege Bölgesinde Hititlerden kalma tek örnek olarak bilinmektedir. Bu anıt Hitit Krallığının bölgedeki egemenliğini ve gücünü ifade etmektedir.

Söz konusu eser, Kemalpaşa-Torbalı yolundaki Karabel geçidinde bir tepenin güneye bakan yamacında bulunmaktadır. Yaklaşık 2.5 metreye 1.5 metre boyutlarındaki bir niş içine işlenmiş kabartma sol elinde bir mızrak sağ elinde bir yay tutan bir erkek figürüdür. Figürün başı ile mızrağı arasındaki alanda 3 satırlık oldukça aşınmış ve güçlükle görülebilen Luvice bir yazıt vardır.

Bu anıt MÖ 5. yüzyılda yaşamış tarihçi Herodot tarafından Mısır kralı Sesostris'i tasfir ettiği iddia edilen anıtlardan biri olabilir: "... Iyonya'da bu kişinin kayalara oyulmuş iki tasfiri vardir, biri Efes-Foça yolunda diğeri Sard'dan Smirna'ya giden yolda. Her iki yerde de kayaya oyulmuş, dört buçuk kübit yüksekliğinde, sağ elinde mızrak sol elinde ok ve yay taşıyan bir adam vardır, ... ve bir omuzdan öbürüne göğsünde Mısır hieroglifi ile yazılmış bir yazı bulunur: 'Bu ülkeyi kendi omuzlarımla fethettim.'" (Herodot II.106). Kemalpaşa geçidi antik Sard-Smirna yoluna yakın olmakla beraber üzerinde degildir. Aksine Sard-Efes yolu üzerindedir. Bu Herodot'un mevki tasvirindeki bir hataya baglı olabileceği gibi Karabel'dekine benzeyen farklı anıtlardan bahsediyor olması da mümkündür. Aşınmış olmasından dolayı uzun süre okunamamış olsa da rölyefin Luvice yazıldığı ve anıtın Hitit dönemine ait olduğu tarihçiler arasında uzun süredir bilinmekteydi.

Yazıtın en tatminkar tercümesi 1998 yılında David Hawkins tarafından şu şekilde verilmiştir:
Mira (ülkesi) kralı Tarkasnava,
Mira ülkesi kralı Alantalli'nin (oğlu),
Mira ülkesi kralı ...'nin torunu.

Alantalli ismi kesin değildir. Büyükbaba'nın ismi okunamamakla birlikte Kupanta-Kuruntiya olabileceği düşünülmektedir. Tarkasnava ismi Boğazköy'de bulunmuş Hitit dökumanları ve mühürlerinden de bilinmektedir. Mira ülkesi Hititlere bağlı bir vassal krallıktır ve kral Alantalli'nin Hitit kralı IV. Tuthaliya ile cağdaş olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla Alantalli'nin oğlu(?) Tarkasnava, Tuthaliya'nın son yılları ve/veya II. Suppilulima dönemine, yani MÖ 13ncü yüzyıl sonlarına tarihlenebilir.

BU ANITTAN BAŞKA;
Karabel anıtının yaklaşık 100 metre kadar kuzeyinde ona benzer başka bir rölyef ve iki ayrı Luvi hieroglifi ile yazılmış yazıt (Karabel B ve C Anıtları) da bulunmaktaydı. Bu üç eser 1977 ile 1982 yılları arasında bir zamanda yol açma çalışmaları sırasında tahrip edilmiştir. Daha aşınmış durumda olan ikinci rölyefte de mızrak ve muhtemelen bir yay taşımakta olan bir figür bulunmaktaydı. Yanındaki aşınmış yazıta sadece "kral" kelimesi okunabilmiştir.

Diğer iki yazıt da ikinci rölyefin bir kaç metre kuzeyinde aynı kaya üzerinde bulunmaktaydı. Bunlardan daha okunaklı olan B anıtı kısmen "Kral Tarkasnava" olarak okunabilir.
C yazıtı ise daha da az okunaklı olmakla beraber üç satırlık yazıtın ilk satırı muhtemelen gene Tarkasnava ve Alantalli'nin ismini içermekteydi.

Yukarıda bahsedildiği gibi Bu üç eser 1977 ile 1982 yılları arasında bir zamanda yol açma çalışmaları sırasında tahrip edilmiş, B ve C anıtları tamamen kaybolmuştur.

KAYNAK: NİF'TEN KEMALPAŞA'YA (RAHİM SAĞ)
FOTOĞRAFLAR:EROL ŞAŞMAZ(BAZILARI KEMALPAŞALILAR WEB SİTESİNDEN (EDİP GÜL)ALINTI)
ESKİ FOTOĞRAFLAR (Gertrude Bell Archive )
KARABEL HİTİT KAYA ANITI -KEMALPAŞA Fotoğraf Galerisi