Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ
  İZMİRİN ÖZEL MEKANLARI
      GÜZELBAHÇE MEKANLARI
      BERGAMA MEKANLARI
      BORNOVA
      MERKEZ MEKANLARI
      ÇİĞLİ
      NARLIDERE MEKANLARI
      ALİAĞA MEKANLARI
      BALÇOVA MEKANLARI
      BAYINDIR MEKANLARI
      BAYRAKLI MEKANLARI
      BEYDAĞ MEKANLARI
      BUCA
      ÇEŞME MEKANLARI
      DİKİLİ MEKANLARI
      FOÇA
      KARABURUN MEKANLARI
      KARŞIYAKA MEKANLARI
      KEMALPAŞA
      MENDERES MEKANLARI
      MENEMEN MEKANLARI
      ÖDEMİŞ MEKANLARI
      SEFERİHİSAR MEKANLARI
      SELÇUK
      TİRE
      TORBALI
      URLA MEKANLARI
  İZMİRİN İLÇELERİ
  İZMİRİN CAMİLERİ
  İZMİRİN KİLİSELERİ
  İZMİRİN ANITLARI
  İZMİRİN HANLARI
  İZMİRİN HAMAMLARI
  İZMİRİN KAPLICALARI
  İZMİRİN ÇEŞMELERİ
  İZMİRİN SU KEMERLERİ
  İZMİRİN KÖPRÜLERİ
  İZMİRİN KALELERİ
  İZMİRİN SAAT KULELERİ
  İZMİRİN TÜRBELERİ
  İZMİRİN MEDRESELERİ
  İZMİRİN KERVANSARAYI
  TARİH VE KÜLTÜR TURİZMİ

Mail listemize abone
olun, güncel
yayınlarımızdan
haberdar olun!

Bunun için,
Lütfen mail adresinizi girin.
  Ana Sayfa   |  Üye Kayıt   |  Üye Giriş   |  İletişim   
ŞANİZADE ATAULLAH EFENDİ ANITI -TİRE

Şânizade Mehmet Ataullah Efendi (d. 1771- ö. 1826), Osmanlı hekim, çevirmen, yazar, tarihçi.XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı İmparatorluğu nda yetişmiş önemli bilim adamlarından birisidir. Tıp, tarih, matematik, edebiyat ve coğrafya alanında eser çeviren ve yazan Şânîzâde, daha çok Osmanlı-Türk tıbbının çağdaşlaşmasındaki öncü rolü ile tanınır. Avrupa tıbbına ait bilgileri Osmanlıya aktarmak üzere Almancadan çevirdiği beş ciltlik eserin 1820 yılında tek cilt olarak basılan ilk üç cildi; Osmanlı Devletinde basılan ilk tıp kitabı olmuştur.
YAŞAMI:
1771 yılında İstanbul, Ortaköy de bir yalıda dünyaya geldi. Asıl adı Mehmet Ataullah tır. Tarak yapıcısı anlamına gelen Şâni sözcüğü, büyük dedesinin mesleğinden gelen aile lakabıdır. Babası Şânizade Hacı Mehmet Sadık Efendi dir.
1786 da medrese eğitimini tamamladıktan sonra Süleymaniye Tıp Medresesi ve Halıcıoğlu Mühendishanesinde okudu. Medresede öğrendiği Arapça ve Farsçadan sonra Mühendishanede okurken Ahmet Vefik Paşanın dedesi Yahya Naci Efendi den İtalyanca ve Fransızca öğrendi. Tıp öğrenimini medresede yapmış olsa da dil bilgisi sayesinde Batının çağdaş tıbbından da haberdar oldu; eski ve yeni tıbbı birleştirmeye çalıştı. Çeviri eserleriyle batı tıbbını Osmanlı hekimlerine tanıtmak istedi.Öğrenimini tamamladıktan sonra 30 yıl boyunca bir görev almayıp ordu kadısı olan babası ile birlikte dolaştı. 1816 da Eyüp Sultan Mahkemesi kadısı olarak atandı; Çorlu medresesi müderrisliği, Haremeyn (Mekke ve Medine) evkaf müfettişliği gibi görevlerde bulundu.
1819-1825 arasında vak-anüvislik (tarih yazıcılığı) yaptı. 1808-1821 arasında meydana eden olayları aktaran ve Şânizâde Tarihi adıyla bilinen dört ciltlik bir eseri yazdı.
Beşiktaş Cemiyet-i İlmiyesi adlı cemiyetin içinde yer alan Şânizade, bilim ve kültürün çeşitli alanlarında isteyenleri eğitmek üzere toplanan bu cemiyette fen dersleri verdi.
Devrin hekimbaşısı Mustafa Mesut Efendi azledildikten sonra Şanizadenin hekimbaşılığa gelmesi söz konusu olduysa da bir siyasi çekişme sonucu kendisi yerine Mustafa Behçet Efendi hekimbaşı olarak atandı. 1826 da Yeniçeri Ocağı nın kaldırılması ve yeniçerilikle birlikte Bektaşi tarikatının lağvedilmesinden sonra Şânizade de Beşiktaş Cemiyet-i İlmiyesindeki faaliyetleri nedeniye Bektaşi olduğu öne sürülerek vak-anüvislik görevinden azledildi; Tire ye sürgün edildi. Sürgün kısa süre sonra kaldırıldı ancak rivayete göre Şânizade, af fermanını getiren Tire voyvodası Eğinli Ali Bey in (itlakınıza) (affınıza) diyeceği yerde (itlafınıza) (idamınıza) demesi üzerine kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.
Eserleri ;
Tıp alanında en önemli yapıtı, Hamse-i Şanizade adlı beş kitaptan oluşan eseridir. Söz konusu beş kitap Miratül Ebdan fi Teşrih-i Azaül-İnsan (anatomi hakkındadır), Usulüt Tabia (küçük hacimli bir fizyoloji kitabıdır), Miyarul-Etibba (hekimler için pratik tıbbı eğitim kitabıdır), Kanunül-Cerrahin (cerrahi hakkında) ve Mizanül-Edviye (ecza hakkındadır) isimlerini taşır. İlk üç kitap tek cilt olarak İstanbul Dart-Tıbaatül-Amire de 1820 yılında basıldı ve Osmanlı da basılan ilk tıp kitabı oldu. Hamsenin dördüncü kitabı 1828 yılında Mısır da Bulak Matbaasında Kavalalı Mehmet Ali Paşa tarafından basıldı. Beşinci kitap ise basılmayıp yazma olarak kaldı.
Onun yeni tıp kavramlarını anlatırken türettiği yeni Türkçe tıp terimleri, Cemiyeti Tıbbiyenin hazırladığı 1873 yılında basılan tıp lügati için bir temel olarak kullanıldı Şanizade tümünü Charles Bossutın kitabından tercüme ettiği matematiğe ait üç kitap yazmıştır. Bu kitaplar: Usul-i Hesa, Usul-i Hendese, Cebir Mukabele adlarını taşır.
Askerlik alanında tercüme edilmiş dört kitabından III. Selim ve II. Mahmut tarafından orduda yenilik hareketlerinde yararlanıldığı düşünülür. Askerlik alanındaki kitaplarının adları:Vesaya Name-i Seferriyye, Usul-i Sak, Tembihat-i Hükümran, Tanzim-i Piyâdegân ve Süveriyân dır.
Edebiyat, hat, resim ve müzikle de uğraşan Şânizade, şiirlerini Şânizade-i Divan adlı bir kitapta topladı.
Coğrafya ile ilgili olarak Tarifat-ı Sevahil-i Derya adlı bir kitabı vardır.
ŞANİZADE ATAULLAH EFENDİ ANITI -TİRE Fotoğraf Galerisi