Tarihi Mekanlar Kişisel Ansiklopedi Erol ŞAŞMAZ
  İZMİRİN ÖZEL MEKANLARI
  İZMİRİN İLÇELERİ
  İZMİRİN CAMİLERİ
  İZMİRİN KİLİSELERİ
  İZMİRİN ANITLARI
  İZMİRİN HANLARI
  İZMİRİN HAMAMLARI
  İZMİRİN KAPLICALARI
  İZMİRİN ÇEŞMELERİ
  İZMİRİN SU KEMERLERİ
  İZMİRİN KÖPRÜLERİ
  İZMİRİN KALELERİ
  İZMİRİN SAAT KULELERİ
  İZMİRİN TÜRBELERİ
  İZMİRİN MEDRESELERİ
  İZMİRİN KERVANSARAYI
  TARİH VE KÜLTÜR TURİZMİ

Mail listemize abone
olun, güncel
yayınlarımızdan
haberdar olun!

Bunun için,
Lütfen mail adresinizi girin.
  Ana Sayfa   |  Üye Kayıt   |  Üye Giriş   |  İletişim   
Vezirsuyu Kemeri / Yeşildere Su Kemeri – MERKEZ.

Vezirsuyu kemeri, kentte su ile ilişkili yapıların iyi korunmuş örneklerinden biridir . Yapı tıpkı Kızılçullu'da olduğu gibi kenti ziyaret eden pek çok kişinin dikkatini çekmiştir. Bu sayede su kemerinin işlevi ve yapısı ile ilgili ulaşılması güç detaylara vâkıf olunabilmektedir. İlk tespitlerden birini yapan Richard Pococke 1745'de yayımlanan kitabında Kadifekale'nin alt seviyesindeki vadide "üç sıra" kemer ile inşa edildiğini aktardığı su kemerinin dibine doğru şehir surlarını hatırlatan kaba bir şekilde işlendiğini gözlemlediği eski bir duvarın kalıntılarını tespit etmiş ve burada erken bir su yolunun olduğu kanısına varmıştır.

Yapı 1765'te bu kez R. Chandler'ın notları arasında yerini almış ve yazar kalenin (Kadifekale) ardındaki Yeşildere nehrinin yatağının yakın geçmişte tamir edilmiş ve Smyrna'daki çeşmeleri besleyen yüksek bir sukemeri ile geçildiğini aktarmıştır. Ancak şüphesiz en net bilgiye yapının inşası ile ilgili olan verileri İngiliz Konsolosu Rycaut'tan alan F.V.J. Arundell'in notlarından ulaşılmaktadır. 1674 yılında Vezir Ahmet Paşa tarafından yaptırıldığı anlaşılan su kemeri, pek çok su kaynağını tek bir kolda birleştirmiş, bunun sonucu olarak sadece yeni yapılara (Vezirhan ve benzerleri) su sağlanmakla kalmamış aynı zamanda yeni inşa edilen 73 çeşmeye ve onarımı yapılan 10 eski çeşmeye de kaynaklık etmiştir. “Böylece bazı evler sularını uzaktan gidip almak zorundayken, Vezirsuyu Köprüsüsayesinde büyük Asya kıtasındaki pek çok kentte olduğu gibi her aile ve her sokağın ihtiyacı daha kolay sağlanmıştır". Münir Aktepe'nin 1976'da İzmir suları hakkında yaptığı çalışmada dile getirdiği üzere Ahmet Paşa, Köprülü Mehmed Paşa'nın oğlu Fazıl Ahmed paşadır.

Vezirsuyu Kemeri’nin kaynağı Weber'e göre Osman Ağa suyudur ve ana kaynağın 234 m. güneyde olduğu düşünülmektedir. Weber'e göre 53 m uzunluğunda, 6 m genişliğinde ve 3 m derinliğindeydi. Havuzda toplanan su, güneybatıda dipte yer alan demir bir geçitle toprak künklere aktarılıyordu. Weber'in planlarına göre Yeşildere'ye paralel uzanan hat, önce İnkilap sonra Hürriyet Mahallelerini geçer. Çaldıran ve Lale Mahallelerinin bulunduğu 112 m. yüksekliğindeki tepenin çevresini dolanarak, Kadifekale'nin güneyi ile sözünü ettiğimiz tepenin kuzeyi arasında konumlanır. Bu noktada su yolu Yeşildere'yi ortalama 45 m. seviyesinde, yaklaşık 175 m uzunluğunda bir su kemeri ile geçer. Yapıyla ilgili 18.yüzyılda yapılan gözlemlerde kemer ayaklarında kullanılan blok taşlardan söz edilmektedir. Weber, su kemerinin ana taşıyıcılarında kullanılan bazısı bosajlı, bazısının kenar sınırları belli olmayan taş blokların devşirme olarak kullanılmış olduğunu ve bunların sıradan binalardan ayırt edilebilir mimari detaylar barındırdıklarını aktarır. Yazara göre taşların büyük çoğunluğu Pagos'taki kaleden alınmıştır ve Karapınar Su Yolu'na ait bir kaç taş boru da duvarda yer almaktadır. Bu bloklar zaman içindeki onarımlar ve yapıyı güçlendirmek adına yapılan eklentiler sebebi ile gözlemlenememektedir. Yapının genelinde ise kireç harçlı moloz taşların kullanıldığı görülmektedir. Yeşildere'yi geçen yüksek kemerlerin yapının tabanına ve taşıyıcı ayaklara uyguladığı basıncı azaltmak için tuğla kullanıldığı anlaşılmaktadır. Yapının Yeşildere'nin güneyinde kalan bölümünde vadi tabanına oturan taşıyıcıların iskele ve kemer kalıbı hatıl delikleri halen gözlemlenebilir durumdadır. Dere yatağındaki kemer ayaklarının batıya bakan alt bölümleri Yeşildere'nin akışının hızlandığı durumlarda mukavemetlerini korumalarını sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. Vadinin kuzey yamacında yer alan yüksek kemerlerin ise sonradan ilave edildikleri aşikar olan eğimli payandalarla desteklendikleri görülmektedir. Bugün Yeşildere yolunun şehir merkezine doğru akan trafiğinin geçtiği, geçmişte de kentin en işlek yollarından biri durumundaki beşinci kemer açıklığının güney karşılığı zarar görmüştür. Bu alanın Cadoux'nun 1930/31 kışında çöktüğünü aktardığı bölüm olduğu düşünülmektedir. Weber'in planı üstünden gidildiğinde söz konusu kemer açıklığının 5.75 m civarında olduğu anlaşılmaktadır. Yapılan ölçümde yukarıda sözü edilen eğimli payandaların ise yaklaşık 4.5 metre uzunluğa ve 1.5 m genişliğe sahip olduğu görülmüştür. Su kemerinin üst bölümünde yer alan ve Weber'in 1,68 m. genişliğinde, 1,60 m. yüksekliğinde tanımladığı suyoluna ait kanal, geçirdiği onarımlara rağmen varlığını korumaktadır. Weber'in sözünü ettiği ve kanalın üstünü kapatan taşlar muhtemelen başka yapılarda kullanılmak adına götürülmüştür. Bugün şehrin ana arterlerinden Yeşildere yolu üzerinde bulunan yapının kemerleri arasında şehrin en yoğun trafiklerinden biri akmaktadır. Vezir'e ait suyolunun vadinin kuzeyine ulaştıktan sonra deniz seviyesinden yaklaşık 45 m yükseklikte kuzeydoğuya yönelerek, Kadifekale'nin güneydoğu yamacını takip etmek sureti ile Ballıkuyu ile Kubilay Mahalleleri arasındaki bir noktaya ulaştığı düşünülmektedir.

KAYNAK: İZMİR KÜLTÜR VE TURİZM DERGİSİ
Vezirsuyu Kemeri / Yeşildere Su Kemeri – MERKEZ. Fotoğraf Galerisi