CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|

|
|
|
|
|
|
|
|
İĞNEDERE KÖYÜ – MENEMEN
İzmir İli Menemen İlçesi İğnedere Köyü Tarih boyunca Dere, İğnedere, Eğnebeğü Deresi, Eynesi Dere ve İne Deresi adlarıyla anılmıştır. 1531 yılı Tahrir Defterlerinde adı geçmektedir. İğnedere Köyü halkı Yörük cemaatindendir. Köyün muhtemel kurucuları İnebeğler, İnebeğli, İnesi, İnesili adlarını taşıyan Yörükler tarafından kurulmuş olmalıdır.
Dere-İğnedere-Eğnebeğü Deresi-İne Deresi: Tüm bu adlar günümüzdeki İğnedern köyünün kuruluşundan beri taşıdığı isimler olmuştur. 1531 ve 1575 yılları tahrirlerinde Dere veya Eynesi (İnesi olarak da okunur) olarak geçmektedir.
1531 yılındaki tahrirde köyde 16 hane, 9 bekar vergi mükellefi vardır (78 nüfus).
1575 yılı tahririnde Hasanlar mezrası ile birlikte kaydedilmiştir. 37 hane ve 38 bekar vergi mükellefi vardır (125 nüfus). Bu dönemde köy arazisi içinde pamuk ve keten gibi kumaş endüstrisinin ham maddeleri de yetiştirilir. Aynca Tapu-Tahrir Defterleri'nde görülen ağıl ve otlak vergileri yörede hayvancılık da yapıldığını göstermektedir. Yörük defterinde 29 nefer yöıük ile Ellici cemaatinden 36 nefer yörük kayıtlıdır.
1668 yılı avarız haneleri tespitinde Eğnebeğideresi (İnebeyi olarak da okunur) adıyla kaydedilen köyün 10 vergi mükellefi vardır. 1826-1838 yılları Menemen Şeriye Sicili'ndeki (Nr.95, 4) masraf listesi içinde İnederesi, 1890 Aydın Vilayeti Salnamesi'nde 99 nüfus, 23 hane, 192711928 yılı İzmir Vilayeti Salnamesi'nde ise 50 nüfus, 20 hane ile İğnedere adıyla geçmektedir.
Cevat Bakkal'ın "Menemen Kazası XV-XV/11. Yüzyıllar" başlıklı doktora tezinde; 1531 ve 1575 yılları tahrirlerinde Dere (Nam-ı diğer Eynesi), 1668 yılı avarız haneleri tespitinde Eğnebeğüderesi olarak kaydedilen köyün 1890 Aydın Vilayeti Salnamesi'ndeki Değirmendere olduğu ileri sürülmüştür. İğnedere köyü ise aynı çalışma içinde 1531, 1575 ve 1668 yılları tahrirlerinde adı geçen İbrimderesi köyü ile özdeşleştirilmiştir. Eski Hasanlar köyü üzerinden gelip İğnedere'nin içinden geçen çayın günümüzdeki adı Hasanlarderesi'dir. İbrimderesi ise İzmir K18 d2 kod. 1/25.000 ölçekli devlet haritasında Çukurköy ile Turgutlar köyleri arasındaki vadiden kuzeye, Güzelhisar Çayı'na doğru akmaktadır (Ayrıntılı bilgi için bkz. İbrimderesi köyü). Söz konusu dere kıyısında yer alan İbriınderesi köyü Çukurköy'ün hemen doğusunda başlayıp kuzeye doğru inen vadinin yamaçları üzerinde bulunmaktadır.
İğnedere bugün az nüfuslu ve kuytuda kalmış bir köy gibi görünmesine karşın, çok zarif ve tek tonoz kemerli köprüsü , Hicri 1162 (Miladi 1748/1749) tarihli kitabesi bulunan ancak daha küçük bir boyutta yeniden inşa edilen camii ve iki ayrı çeşme kitabesi ile Osmanlı döneminde günümüze nazaran daha önemliymiş gibi görünmektedir.
Genellikle bir kervan yolunun üzerinde rastlamaya alıştığımız bu tür bir köprü, bugün tüm sapalığına karşın belki de Foça Manisa ve/veya Çukurköy-Güzelhisar-Manisa bağlantılı ve bu köyden geçen eski bir kervan yolunun varlığını göstermektedir.
İğnedere Camii'nin ön cemaat yerinde, duvar dibinde yer alan ve bağlı olduğu çeşmesi ortadan kalkmış olan bir kitabenin metni aşağıda verilmiştir (H. 1163 /M. 1749/1750)
İğnedere'deki çeşmeye ve camiye ait kitabeler ile eski Hasanlar Camii'nin kitabesi, 18. yüzyılın ortalarında Cezayirli Hacı Ahmet ve Hacı Mehmet adlı hayırseverlerin Menemen ve köy!erinde oldukça faal olduklarını göstermektedirler. Kendileri hakkında daha ayrıntılı bilgiye sahip olamadığımız, muhtemelen kardeş olan bu hayırseverlerden Cezayirli Hacı Mehmet, günümüzde Çerkez Camii olarak da bilinen Cezayirli Camii'ni de 1739/40 yılında (Hicri 1152) tamir ettirmiştir.
İğnedere Camii'nin hemen yanında bulunan ve faal durumda olan çeşme kitabesinin ilk iki satırında Kur'an-ı Kerim'in El Rahman suresinden bir ayet (LV/26-27) ile üçüncü ve dördüncü satırında ise kelime-i tevhid yazılmıştır. Kitabenin tarihi Hicri 1155=8 Mart 1742-24 Şubat 1743'dir.
Köyün muhtemel kurucusu olan İnebeğler, İnebeğli, İnesi, İnesili adını taşıyan Yörük cemaatlerinin Maraş'dan Adana'ya, Ordu'dan Rumeli'ye kadar yayıldıklarını gösteren belgeler bulunmaktadır. Vakıf Takip Defterinde Eynederesi köyü ile ilgili bir kayıt: Menemen Kazası'nda Eynederesi karyesinde vaki cami-i şerif vakfı.
Cami kitabesi:
Kad bena haze'l cami iÅŸ ÅŸerifli vech
i'l lahi teala el Hac Ahmed el Cezayiri sene 1162
(Hicri 1162=22.12.1748/10.12.1749)
Çeşme kitabesi:
Rızaen billah fi sebili'l lah sahih sene 1163
ül hayrat el Hac Mehmet el Cezayiri
(Hicri 1163 11 Aralık / 1749-29 kasım 1750)
Prof. Dr. Ersin Doğer – İlk İskanlardan Yunan İşgaline Kadar Menemen ya da Tarhaniyat Tarihi – Sergi Yayınevi -1998 /
FOTOÄžRAFLAR: EROL ÅžAÅžMAZ |
| İĞNEDERE KÖYÜ – MENEMEN Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
