CAM%C4%B0%C4%B0%202.jpg)
|
|
|
|
| DUYURULAR |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
RESTORASYON SONU BİRGİ KARAOĞLU CAMİİ –ÖDEMİŞ
RESTORASYON SONU BİRGİ KARAOĞLU CAMİİ –ÖDEMİŞ
Büyük ölçüde özgünlüğünü koruyan Karaoğlu Camii, Birgi’de bulunan camiler içerisinde ikinci planda kalan yapılardan biri olmuştur. Sarı Bey Mahallesi’ndeki yapı, Birgi Deresi’ne hâkim bir alanda inşa edilmesine karşın; diğer camiler kadar merkezi bir konuma sahip değildir. Camiyi, müderrislik görevi yapan Karazade Mustafa Efendi yaptırmıştır.
Yapının üzerinde inşa kitabesi mevcut olmayıp sadece tamir kitabeleri günümüze gelebilmiştir. Caminin yapım tarihi hakkında farklı tarihler ileri sürülmüştür. İ. Kuyulu, eserin 1782 tarihli vakfiyesine göre, caminin en geç 1782 yılı başlarında yaptırılmış olabileceğini ifade etmektedir. Bu ifadeyi, M. Kiel deherhangi bir nedene bağlamaksızın caminin yapımının Temmuz 1782 tarihinde başlandığını ifade ederek desteklemektedir.
Cami, dikdörtgen planlı olarak moloz taş ve tuğla kırıklarıyla inşa edilmiştir. Caminin doğu ve batısında hazire, kuzeyinde altı sütunun taşıdığı kubbeli bir şadırvan bulunmaktadır. Mütevazı ölçülere sahip olan caminin hariminin üzeri sekizgen kasnağın taşıdığı yuvarlak kemerli tromplarla desteklenen kubbeyle örtülmüştür. Harimin kuzeyinde üç birimli son cemaat yeri bulunmakta olup, bu kısıma sütunlar üzerindeki Bizans dönemine ait devşirme sütun başlıklarının taşıdığı pandantiflerle geçilen üçer kubbe inşa edilmiştir. Basık yuvarlak kemere sahip olan giriş açıklığı fazla yüksek tutulmayıp, kapının üst kısmına bir mükebbire yerleştirilmiştir.
Kapının iki yanında, alt kat seviyesinde üst kısmı yuvarlak kemerli olan birer düşey dikdörtgen pencere açılmıştır . Ayrıca ikinci kat seviyesine yerleştirilen düşey dikdörtgen pencereler, alt kattakilerle aynı hizaya denk gelecek şekilde yerleştirilmiş; ancak onlara göre daha küçük tutulmuştur.
Harimin batı cephesinin kuzey ucuna, dıştan bitişik olarak kesme taştan tek şerefeli minare inşa edilmiştir. Minarenin girişi harime açılmıştır. Sekizgen prizma şekilli minare kaidesi, özgün olmasına karşın; gövde kısmı ilk inşasından sonra 1955 yılında yıkılmış ve 1962-1963 yıları arasında yenilenmiştir.
Yapının batı, güney ve doğu cephelerinde iki sıra halinde pencere açıklarına yer verilmiştir. Batı cephedeki pencere açıklığı üst kat seviyesinde diğerlerinden farklı olarak iki yerine tek yapılmıştır. Bu cephenin kuzey ucunda minare ve güney ucunda ise cumba şekilli çıkıntının (mahfil) bulunmasından dolayı böyle bir uygulamaya gidilmiş olmalıdır.
Yapının tek giriş açıklığı, son cemaat yerindeki kapı olup, buradan harime giriş sağlanmıştır. Kare planlı harimin kuzey duvarı boyunca uzanan tamamı ahşaptan inşa edilen kadınlar mahfiline sadece minare merdiveninden çıkış verilmiştir.
Yapının alçıdan yapılan mihrabı, kalem işi süslemelidir . Geç dönem özellikleri gösteren mihrabın niş bölümü üç sıra mukarnas dizisine sahip olup, altta üzeri perde motifiyle süslenen daire biçiminde profilli olarak yapılmıştır. Kavsara kemerinin köşeliklerine, alt tarafta ağaç, üst tarafta ise kıvrım dallar ve dalların uç kısımlarında çiçeklerden oluşan birer bitkisel kompozisyon işlenmiştir. Yapının diğer bir önemli unsuru olan minberinin ahşaptan yapılan külahının dışında kalan kısımları tamamen mermerden inşa edilmiştir. Minbere bir dizi halinde yan yana “S” biçimli süslemeli korkuluklar yerleştirilmiştir. Yan aynalıkların ortasında, birer mühr-ü süleyman motifiyle bu motifi kuşatan geometrik düzenlemeye sahip geçmelerden oluşan kompozisyona yer verilmiştir. Ayrıca sağ taraftaki yan aynalığın üzerinde alemiyle birlikte resmedilmiş bir minarenin gövdeden külaha kadar olan kısmı tasvir edilmiştir.
Bunların dışında yuvarlak kemerli olarak inşa edilen minberin kapı açıklığının kemer köşeliklerinde, çiçekler ve kapağı açık biçimde birer sürahi betimi de işlenmiştir.
VAAZ KÜRSÜSÜ
Birgi Karaoğlu Camii’nin vaaz kürsüsü, 167 cm.yüksekliğinde ve 114 cm. derinliğinde olup mermerden yapılmıştır . Yarım daire kesitli olan 84 cm. yüksekliği sahip yekpare ayağın üzerine oturtulan vaaz kürsüsü, iç mekânın doğu duvarının güney ucuna doğru duvara sabitlenmiştir. Arka yüzü düz tutulan ve iki yanda profilli kıvrımlarla hareketlendirilen ayağın yüzeyi belli aralıklarla yatay olarak işlenen silmelerle süslenmiş, kaide kısmına yakın bir alanın ön yüzüne, simetrik düzenlenen akant yaprakları baş aşağı gelecek şekilde kabartma olarak yapılmıştır . Ayağın üzerine kürsünün gövdesi yerleştirilmiştir. Kürsünün gövdesinin alt yüzeyini, yüksek kabartma olarak işlenen istiridye kabuğu motifinden oluşan süsleme iki kademe halinde kuşatmıştır. İkinci bir istiridye kabuğu motifi, daha küçük boyutlu olarak gövdenin ön yüzüne alçak kabartma olarak yapılmıştır.
Kürsünün gövdesi, yan yana dört bölümden oluşturulmuştur. Birinci bölümde, biri yatay diğeri düşey dikdörtgen olan iki pano yer almaktadır. Yatay yerleştirilen pano üst tarafta olup, iç yüzeyi S kıvrımlarla verilen yaprak motifleriyle süslenmiştir. Bu panonun alt tarafında yer alan düşey dikdörtgen panoya ise, ucunda püskülleri bulunan kurdeleyle toplanmış olan ve alt kısımları kıvrımlı olarak işlenen perde motifi, bu motifin sağında bir çiçek motifi ile boyu kısa tutulan başı hafif kıvrık biçimde ve gövdesi birbirine paralel biçimde zikzaklı olarak verilen bir selvi motifi yapılmıştır .
Kavisli yüzeye sahip ikinci bölüm, toplam üç panodan oluşmaktadır. Alttaki ve üstteki panolar, yatay dikdörtgen olup her ikisinin yüzeyine S kıvrımı ile ondan çıkan akant yapraklarından oluşan süsleme işlenmiştir. Ortadaki düşey dikdörtgen olan üçüncü panoda ise, C kıvrımıyla birlikte akant yaprakları kullanılmıştır .
Kürsünün yatay dikdörtgen biçime sahip olan üçüncü bölümünde, merkezinde meyve tabağıyla birlikte bitkisel motiflerden oluşan kompozisyona yer verilmiştir. Yüksek kaide üzerindeki dilimli tabağın ortasında irice bir nar motifi, bunun iki yanında simetrik olarak armut ile bu meyvelerin üst tarafına da iki elma işlenmiştir. Meyveler, tabak içerisinde sunuma hazır olarak betimlenmiştir. Tabağın çevresinde ortada gül, etrafında simetrik olarak birer lale, onun da yanında goncasıyla birlikte gül motifi, yaprak ve kıvrım dallardan oluşan bitkisel süslemeyle panonun neredeyse tamamı doldurulmuştur.
Gül motifleri arka, yan ve üst olmak üzere farklı yönlerden tasvir edilmiştir . Dördüncü bölümde ise, ikinci bölümde yer alan üç panodaki hem düzenlemenin hem de kompozisyonun tekrarına gidilmiştir .
Ön yüzün iki kenarından yukarı yükselen yuvarlak biçimde birer topuza yer verilmiştir. Oturma yeri ise düz olup, korkulukların başlama yeriyle aynı seviyede tutulmuştur. Ayrıca kürsünün kuzeyden çıkış yeri verilen tek kollu merdiveni, geç döneme ait olup ahşap malzemeden yapılmıştır.
KAYNAK: DERGİ PARK ( GÖKBEN AYHAN )
FOTOĞRAFLAR: EROL ŞAŞMAZ
Not: Banisinin caminin batısındaki hazirede yer alan sarıklı mezar taşındaki on satır halinde sülüs hatla yazılı kitabesinde, H.1210/M.1795 tarihinde vefat ettiği yazılıdır. Bilgi için bkz. Hakkı Önkal, |
| RESTORASYON SONU BİRGİ KARAOĞLU CAMİİ –ÖDEMİŞ Fotoğraf Galerisi
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | |
|
|
